Başkasının kafasıyla düşünenlere yanıt: Gün gün 1915’te neler oldu

Başkasının kafasıyla düşünenlere yanıt: Gün gün 1915’te neler oldu

baskasinin-kafasiyla-dusunenlere-yanit-gun-gun-1915te-neler-oldu-2204151200_m2

Tarih: 30 Ekim 1914
Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’na katıldı.
Tarih: 6 Ocak 1915
Osmanlı’nın Sarıkamış Harekatı başarısızlıkla sonuçlandı. Rus Ordusu Anadolu’ya yürümeye başladı. Ermeni gönüllü tümenleri Rus kuvvetlerinin başarısında önemli etken oldu.
Tarih: 3 Şubat 1915.
Osmanlı’nın Süveyş Kanalı ve Mısır’ı ele geçirmek için yaptığı Birinci Kanal Harekatı 15 Şubat’ta başarısızlıkla sonuçlandı. Cephe gerisindeki Ermeni komitecilerin saldırıları arttı.
Tarih: 19 Şubat 1915
Müttefikler, Rusya ve Ermenilere yardım için Çanakkale Boğazı‘nı geçmek amacıyla önce deniz ardından kara harekatına başladı. Bab-ı Ali, İstanbul’un boşaltılması için hazırlıklar yaptı.
Tarih: 27 Şubat 1915
Osmanlı Ordusu Başkomutanlığı askeri birliklere gönderdiği talimatla; Ermenilerde yakalanan silah, bomba ve bir takım şifre belgelerinin bir ayaklanma hazırlığınıgösterdiğini, bu sebeple ordudaki Ermeni askerlerinin silahlı hizmetlerde kullanılmaması, her yerde uyanık davranılarak gerekli tedbirlerin alınmasını, ancakErmeniler içinde devlete sadakatle bağlı olanlara zarar verilmemesi emredildi.
Tarih: 12 Nisan 1915
Yüzbaşı Askeri Bey, Basra’yı geri almak amacıyla taarruza başladı ve alamayınca intihar etti.
Tarih: 18 Nisan 1915
Ermeniler Bitlis‘te ve bir gün sonra Van‘da isyana başladı. Ardından Muş, Erzurum,Zeytun’da ayaklandı ve katliamlara başladı…

Çanakkale geçilseydi

Ve… Kimi Ermenilerin her yıl dünyanın birçok ülkesinde “soykırım” olarak andığı tarih…
Tarih: 24 Nisan 1915
Osmanlı Dahiliye Nezareti 14 vilayet ile 10 mutasarrıflığa gönderdiği genelgede; Hınçak, Taşnak ve benzeri Ermeni komitelerinin kapatılması, belgelerine el konulması, liderleri ve zararlı faaliyetleri bilinen Ermenilerin gözaltına alınması ve bunlardan bulundukları yerlerde sakıncalı görülenlerin Ermeni olmayan yerlere gönderilmesi talimatı verdi.
Tarih: 30 Nisan 1915
Alman Büyükelçisi Hans Freiherr von Wangenheim, Almanya Başbakanı’na gönderdiği raporda şöyle dedi: “Birçok Ermeni ev ve kilisesinde patlayıcı maddeler, bombalar ve silah bulundu; (Padişah) V. Mehmet’in tahta çıkışının yıldönümü olan 27 Nisan günü Bab-ı Ali’ye ve bir kısım resmi binalara bombalı saldırılarda bulunacak olmaları nedeniyle, 24/25 Nisan gecesi ve ertesi günü akşamı İstanbul’daki Taşnak İhtilal Örgütü üyesi 500 kadar Ermeni tutuklandı; bu kişiler Anadolu’ya yollandı.”
İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe savaş sonrasında 20 ve 21 Mayıs 1919 tarihlerinde İstanbul’dan gönderdiği şifreli telgrafta tutuklanan Ermenilerin “Müttefik ordularına hizmet eden Ermeni gönüllüler ve Müslüman katliamı sorumluları”olduğunu bildirdi.
Mısır’daki İngiliz Askeri Ofisi’ne göre sayı, 1800 idi.
Fransa Dışişleri Bakanlığı’na göre sayı, 2500 idi.
Gerçek neydi?
O tarihte İstanbul’da ikamet eden 77 bin 735 Ermeni’den sadece 235 kişi tutuklandı; ve bunların İstanbul’da bulunması tehlikeli bulunan 155’i Çankırı’ya ve 70’i Ankara/Ayaş’a tehcir edildi. (Aslında sayı, 356’sı Taşnak, 173’ü Hıncak, 72’si Ramgavar ve 9’u farklı Ermeni örgüt mensubu 610 kişi idi; çoğu adreslerinde bulunamadı; 44‘ünün yurtdışına çıktığı tespit edilebildi.)
Yapılan aramalarda şunlar bulundu:
19 adet mavzer, 74 adet martin, 111 adet vincester, 96 adet maniher, 78 adet gıra, 358 adet filovir tüfekleri ile 3591 adet tabanca ve 45 bin 221 tabanca mermisi vb.
Amaçları belliydi; Çanakkale geçilseydi isyana başlayacaklardı…

Paris’e heykeli dikildi

Tarih: 8 Mayıs 1915
Çankırı’ya gönderilen; Vahram Torkumyan, Agop Nargileciyan, Karabet Keropoyan, Zare Bardizbanyan, Pozant Keçiyan, Pervant Tolayan, Rafael Karagözyan, Diran Kelekyan ve Vartabet Komidas’ın serbest bırakılarak İstanbul’a döndü. (Varabet Komidas, tedavi amacıyla Viyana’ya gitmek için 30 Ağustos 1917’de Dahiliye Nezareti’nden izin aldı. Türkiye’ye dönmedi. Çankırı’da 13 gün kalan Komides’in Paris’e heykeli dikildi!)
Daha sonra ki günlerde; Hayık Hocasaryan, Agop Beğleryan, Vartanes Papasyan, Serkis Cevahiryan, Kirkor Celalyan, Bağban Bardizbanyan, Apik Canbaz, Vahan Altunyan, Ohannes Terlemezyan, Bedros Mamukyan, Mıgırdiç İstepniyan, Leon Kigorkyan, Serkis Şahinyan, Ohannes Hanisyan, Artin Bogasyan, Akrik Keresticiyan, Zara Mumcuyan gibi 35 kişi serbest bırakıldı.
Hayik Tiryakiyan, Azadamard gazetesi sahibiyle aynı adı taşıdığı için; Doktor Allahverdiyan ise oğlu yerine yanlışlıkla tutuklandıkları anlaşılınca serbest bırakıldılar.
Tek kıstas vardı; suçlu mu suçsuz mu? Yargılanmaları çeşitli mahkemelerde sürüyordu: suçsuz kalan bırakılıyordu. Örneğin, Andon Panosyan İstanbul’a dönmek için verdiği af dilekçesi kabul edilmedi.
Arşak Diradoryan da dönemedi ama muhtaç olduğunu beyan etmesi üzerine yevmiye verildi.
İstanbul dışında da aramalar ve tutuklamalar yapıldı.
Örneğin İzmir’de 16 kişi tutuklanarak Divan-ı Harbe verildi. Avukat Parsih Gülbankyan tarafından satın alınıp Taşnak kulübü olarak kullanılan binada 10 gaz tenekesi içinde 180 kilo dinamit bulundu!
Aydın vilayetinde toplamda 250, Samsun’da 32, Kayseri’de 30, Urfa’da 12, Diyarbakır’da 120, Antep’te 19, Elazığ’da 14 kişi tutuklandı.
Düşününüz ki… Sivas’ta; 15 bin Ermeni Rus Ordusu’na katılmıştı. Bir o kadar kişi de silahlandırıldığı iddia ediliyordu. Aramalarda 472 adet tüfek,752 tabanca, 44 dinamit, 38 bomba, 13 teneke barut, 6359 cephane bulundu. Böylesine bir savaş atmosferinde 53 bin 675 Sivaslı Ermeni‘den 20 kişi tutuklandı.
İşte buna “soykırım günü” diyorlar…

22 Nisan 2015

Soner Yalçın
Print Friendly

Leave a Reply